Corne 75

Van vroeger en nu:
Van verkoudheid, vlier en reuzel.
De gehele dag heb ik mijn buurman niet gehoord of gezien. Dat is uitzonderlijk en dus een goede reden om een kijkje te nemen. Zodra ik zijn huis binnen stap wordt het me duidelijk.
Jan is snotverkouden. Het oude fornuis wordt gestookt met flinke blokken hout. Voor het fornuis hangen op een houten droogrek rijen rode zakdoeken en blauwgeblokte handdoeken te drogen. Vanuit de bedstee klinkt een hoestend en proestend geluid.
“Ja, ge ziet het wel hé? Ik ben zwaor verkouwen.” Met een rood hoofd ligt Jan in de kussens van zijn bedstee. Liggen is niet de juiste woord. Hij ligt half zittend of beter : hij zit half liggend. Terwijl hij me aankijkt komen er twee niesaanvallen. Een grote rode zakdoek doet dienst. Ik ga op gepaste afstand zitten, bang voor besmetting. “Heb je soms wat nodig? Boodschappen of Aspirine wellicht?” vraag ik. Jan schudt nee en wijst naar de stoel naast de bedstee. Op de oude biezen stoel staat een pot thee, een beker, een kaars en een pot vet. Ook liggen er vijf rode zakdoeken op een stapel.
“Ik-eb alles veur het pakken gereed.” zegt Jan. “Maor as ge misschien een pot verse vlierthee veur me zou willen maken, da-zoude mij een plezier doen.” Op het oude fornuis in de bijkeuken staat zoals altijd een ketel warm water. Ik vul de bruine theepot en zoek naar theezakjes. Omdat ik ze nergens zie, vraag ik Jan waar ik die kan vinden. Hij wijst naar een doos op de eettafel. In het oude Maggi blik zitten gedroogde bloemen van de vlier die naast de ingang van zijn bijkeuken groeit.
Jan heeft een heilig vertrouwen in zijn vlierboom. De bloemen worden door hem geoogst om er - zoals nu - bij verkoudheid thee van de trekken. Van de zwarte vruchten maakt hij gelei. Hij gelooft dat de vlier in de kelder melk en vers voedsel behoedt voor bederf.
De boom beschermt zijn huis tegen blikseminslag en hij is er zelfs van overtuigd dat de kippen en de geiten in zijn stal dankzij de vlier gevrijwaard worden van … heksen.
Ik heb twee lepels gedroogde vlierbloemen in de theepot gedaan en na een minuut trekken een verse mok thee voor Jan uitgeschonken. Hij wil persé dat ik ook een kop mee drink. Om hem een plezier te doen, maar ook omdat ik bang ben door hem besmet te worden, neem ik een kop van zijn vlierthee. Baat het niet, dan schaadt het niet. Na enkele minuten zwijgen, waarbij de stilte oorverdovend doorbroken wordt door het snuiten van Jan, neem ik zelfs een tweede kopje.
Dan wordt mijn aandacht getrokken door de stoel naast zijn bedstede. Ik vraag me af wat de kaars en de pot reuzel daar doen en verzoek om uitleg.
“Ja, ja, da-kende-gij natuurlijk nie, hé?” zegt Jan naar adem happend. Ik beaam mijn onwetendheid en zie Jan z’n ogen even oplichten. Hij is blij dat hij me weer wat mag leren.
“Keirsvet motte op den brug van ou neus smeren.” zegt hij. “Dat trekt het kwade snot naar buiten en beschermt tevens het vel op ou neus tegen het schuren van de zakdoeken. Reuzel is een eeuwenoud recept. As-ge verkouwen zijt of maagpijn hebt, motte lappen met ouwe reuzel invetten en die op de plekken aanbrengen waar het kwaad zit. Ik doe onder mijn hemd daarom nu enkele lappen reuzel. Om de baksillen uit mijn longen te trekken.” Ik verslik me in een slok thee, omdat ik moet lachen om dit ouderwetse woord. Een hoestbui is het gevolg.
Jan reageert direct bezorgd. “Ge moet maor rap naor huis terug gaon.” zegt hij. “As-ge wilt kunde gij gerust ook wat reuzel en droge vlierblommekes meenemen.” Ik volg zijn advies op en ga terug naar huis. Maar van zijn aanbod voor reuzel en vlierthee maak ik geen gebruik.
Ik prefereer - als het ècht nodig is - neusdruppels en antibiotica van onze huisarts.
Corné Brugman